2, 3 lub 4 pytania krytyczne w badaniu wariograficznym

W rozmowach telefonicznych, korespondencji mailowej oraz podczas konsultacji z klientami — zarówno osobami prywatnymi, jak i firmami lub instytucjami — często powraca pytanie: ile pytań krytycznych można zadać podczas badania wariograficznego? 2, 3 lub 4 pytania krytyczne w badaniu wariograficznym – czy to jest możliwe, standardowe? Od czego zależy? Odpowiedź na te pytania nie jest jednoznaczna i wymaga nieco szerszego kontekstu. W niniejszym artykule zostanie wyjaśnione, czym są pytania relewantne (krytyczne), jaką pełnią rolę w testach, od czego zależy ich liczba w teście i badaniu wariograficznym oraz jak wpływają na czas i koszt badania wariograficznego.

Czym jest pytanie krytyczne (relewantne) w badaniu wariograficznym?

Pytanie krytyczne, nazywane przede wszystkim pytaniem relewantnym lub też istotnym lub związanym, to kluczowy element testu wariograficznego. Jest to pytanie bezpośrednio związane z tematem badania wariografem, który stanowi podstawę tego badania. Zlecający badanie wariograficzne oczekuje, że właśnie na to pytanie zostanie mu udzielona wiarygodna odpowiedź poprzez reakcje organizmu osoby badanej. W testach poligraficznych takie pytanie oznaczane jest literą R i powinno zostać jasno zidentyfikowane w raporcie końcowym.

Aby pytanie relewantne spełniało swoją funkcję, musi być:

• zwięzłe i jednoznaczne,
• sformułowane prostym, zrozumiałym językiem (bez słownictwa prawniczego, medycznego i tym podobne),
• ograniczone do jednego, konkretnego zagadnienia (z pominięciem rozbicia na aspekty w pytaniu).

Za poprawność redakcyjną i logiczną pytania odpowiada osoba wykonująca badanie, specjalista lub ekspert — poligrafer.

Rodzaje testów i liczba pytań relewantnych

W praktyce badań poligraficznych wykorzystuje się różne techniki testowe, które są zgodne ze standardami American Polygraph Association (APA), stowarzyszenia amerykańskiego zrzeszającego ekspertów i naukowców w dziedzinie instrumentalnej detekcji nieszczerości z całego świata. W badaniach wariograficznych najczęściej stosuje się tzw. testy pytań porównawczych (CQT – Comparison Question Test), które można podzielić na:

1. Testy jednoproblemowe

Służą do analizy jednego, precyzyjnie określonego problemu. Najczęściej wykorzystywane techniki to:

• You-Phase (Bi-Zone) — zawiera 2 pytania relewantne (oznaczone jako R5 i R7).
• Utah ZCT — zawiera 3 pytania relewantne (R1, R2, R3). Tutaj możliwe jest także rozszerzenie zagadnienia (rozszerzenie aspektu w problemie) poprzez pytania dotyczące na przykład wiedzy badanego o danym zdarzeniu.

2. Testy wieloproblemowe

Pozwalają na zadanie większej liczby pytań, z których każde może dotyczyć innego problemu. Przykładowe testy, które najczęściej są wykorzystywane w badaniach prywatnych i kadrowych:

• USAF MGQT v.2
• Utah MGQT

W testach tego typu można zadać do 4 pytań relewantnych. Z tego względu są często wybierane przez klientów do badań prywatnych, mimo nieco niższej wartości diagnostycznej w porównaniu do testów jednoproblemowych.

Ile kosztuje badanie wariografem z jednym pytaniem krytycznym?

To częste pytanie, które pojawia się w rozmowach z klientami. Odpowiedź brzmi: tyle samo, co test z czterema pytaniami krytycznymi (w przypadku testu MGQT i badań prywatnych).

Każdy test w badaniu wariograficznym, niezależnie od liczby pytań w tym teście (2, 3 lub 4), musi przejść przez ten sam standardowy proces, obejmujący:

1. Uzyskanie zgody na badanie (najczęściej pisemnej).
2. Przeprowadzenie wywiadu dotyczącego stanu psychofizjologicznego badanego.
3. Wyjaśnienie procedury osobie badanej.
4. Swobodną wypowiedź badanego.
5. Omówienie i weryfikację pytań testowych w badaniu wariograficznym.
6. Test demonstracyjny.
7. Test diagnostyczny w 3 lub 5 seriach.
8. Rozmowę końcową.

Każdy z tych etapów wymaga czasu i staranności. To właśnie proces badania, a nie liczba pytań, determinuje jego czas trwania i koszt.

Czy można zadać powyżej 10 pytań krytycznych w badaniu wariograficznym?

Zdarza się, że klienci przygotowują bardzo długie listy pytań. Trzeba jednak wyraźnie zaznaczyć: badanie wariografem nie polega na zadawaniu długiego zestawu pytań i oczekiwaniu prostych odpowiedzi „tak” lub „nie”.

Testy poligraficzne mają ograniczoną liczbę wszystkich pytań (najczęściej 9–11 w jednym teście), a każde pytanie pełni w teście swoją rolę. Natomiast ilość pytań krytycznych w takim teście jest jasno określona (2, 3 lub 4), ustalona i na podstawie konkretnej budowy testu udowodniono naukowo wartość diagnostyczną dla niego.

Czas trwania jednej serii testowej to ok. 5–6 minut, a między seriami należy robić przerwy (średnio 5–7 minut). Zatem:

• Test w 3 seriach trwa około 30–45 minut,
• Test w 5 seriach to do 60 minut.

Dodając do tego czas na przygotowanie (średnio 1,5 godziny), kompletne badanie trwa około 2–3 godzin. Jeśli chcemy zadać więcej pytań relewantnych, konieczne jest przeprowadzenie kolejnych testów, a to oznacza dodatkowy czas (ok. godziny na każdy kolejny test). I właśnie ten aspekt wpływa bezpośrednio na podwyższenie kwoty bazowej badania.

Czy badania wariografem z dużą liczbą pytań krytycznych są możliwe?

Tak, badania wariografem z dużą liczbą pytań krytycznych są możliwe, ale należy pamiętać o kilku istotnych kwestiach:

• Zbyt długa sesja badania powoduje zmęczenie badanego i spadek jakości danych (słabsze reakcje).
• Możliwe są efekty habituacji w obszarze pytań porównawczych (spadku reaktywności na pytania kontrolne).
• W badaniach zlecanych do celów procesowych wieloaspektowość problemu może determinować do rozłożenia badania na przykład na dwa dni.

Podsumowując: zadanie większej liczby pytań jest możliwe i praktykowane (zwłaszcza w badaniach zleconych przez organy procesowe), ale wymaga to rozsądnego planowania, rozłożenia na kilka testów oraz pełnego zaangażowania badanego.

Podsumowanie: co warto zapamiętać?

• Liczba pytań relewantnych zależy od rodzaju testu i jest ściśle z nim związana.
• Najczęściej stosowane testy pozwalają na zadanie 2–4 pytań relewantnych.
• Większa liczba pytań wymaga przeprowadzenia dodatkowych testów i tym samym rozszerzenie badania.
• Cena badania zależy od jego rodzaju (prywatne lub procesowe) oraz ilości i rodzaju pytań krytycznych.
• Skuteczność badania zależy od doświadczenia poligrafera, odpowiedniego doboru testu, wykonania usługi zgodnie ze sztuką (standardy i metodyka).

Skorzystaj z profesjonalnego badania wariografem

Badanie wariograficzne (poligraficzne lub potocznie badanie wykrywaczem kłamstw) to skomplikowany ciąg czynności. Od ułożenia pytań, poprzez procedurę badania zgodną z metodyką i standardami i analizę poligramów (zapisu reakcji osoby badanej), a skończywszy na perfekcyjnie ułożonej opinii z badania poligraficznego. Dlatego też warto zlecić takie badanie profesjonaliście.

Zachęcam do skorzystania z moich usług jako osoby wpisanej na listę biegłych sądowych, na listę ekspertów rekomendowanych do badań dowodowych i poza procesowych. Badania przeprowadzam przede wszystkim do celów procesowych (opinie prywatne i ekspertyzy jako biegły sądowy powołany przez instytucję), ale również dla celów biznesowych i prywatnych.

Gwarancja:

1. Profesjonalnego badania wariograficznego zgodne ze standardem i metodyką;
2. Doskonałej i jasnej opinii z badania poligraficznego;
3. Wszelkich załączników do opinii, dzięki którym można poddać opinię kontroli jakości;
4. Wsparcia w analizie eksperckiej opinii z badania poligraficznego wydanej przez inny podmiot.

Zachęcam do kontaktu. Badania przeprowadzane są w pracowniach stałych w takich miastach jak:

1. Tarnowskie Góry,
2. Katowice,
3. Kraków,
4. Rzeszów,
5. Opole.

oraz w pracowniach tymczasowych w każdym mieście w Polsce. Badania przeprowadzam również poza granicami Polski w takich krajach jak: Niemcy, Belgia, Holandia, Francja, Czechy, Słowacja.

Informacja o prawach autorskich:
Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy artykuł stanowi utwór w rozumieniu polskiej ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych i podlega pełnej ochronie prawnej. Kopiowanie lub rozpowszechnianie treści z tej strony (w całości lub w części) bez uprzedniej zgody autora jest zabronione i stanowi naruszenie praw autorskich. Publikowanie moich tekstów na innych witrynach (nawet po przeredagowaniu) bez podania źródła i wyraźnego wskazania mojego autorstwa również narusza prawo. Takie działanie nie mieści się w dozwolonym prawem cytacie i może skutkować odpowiedzialnością cywilną, a nawet odpowiedzialnością karną.

FAQ