Badania wariografem osób prywatnych: procedura, skuteczność i zastosowanie

W świecie, w którym zaufanie potrafi zniknąć szybciej, niż się pojawi, a emocje często wyprzedzają logiczne myślenie, coraz więcej ludzi decyduje się na badania wariografem osób prywatnych. Urządzeniem, znanym szerzej jako wykrywacz kłamstw, które analizuje reakcje psychofizjologiczne organizmu – czyli sposób, w jaki ciało reaguje na stres, napięcie czy lęk. Możliwość zakwalifikowania tych reakcji jako typowych dla osób szczerych lub nieszczerych powoduje, że wielu ludzi chce, by za pomocą wariografu pomóc im w rozwikłaniu osobistych dylematów, takich jak:

• podejrzenia o zdradę,
• kradzież wartościowych przedmiotów,
• oskarżenia o przemoc domową.

Gdy słowa zawodzą, a niepewność nie daje spać, dodatkowo demony natrętnych myśli odwracają naszą uwagę od normalnego życia, badanie wariograficzne może przynieść ulgę – potwierdzając przypuszczenia lub całkowicie je obalając. To narzędzie, które często w sposób pośredni przywraca spokój ducha. I nie ma przesady w tych słowach.

Skuteczność badania wariografem osób prywatnych

Znaczenie statystyczne rozstrzygniętego wyniku testu przewyższa 90% i niejednokrotnie sięga nawet 98%. Jednak warto pamiętać, że na wiarygodność wyników wpływa kilka kluczowych czynników:

• Doświadczenie specjalisty przeprowadzającego badanie,
• warunki, w jakich odbywa się test,
• rodzaj wybranego testui jego wartość diagnostyczna,
• zredagowanie precyzyjnych pytań relewantnych(krytycznych),
• poligraf (wariograf), na którym przeprowadzane jest badanie,
• czujniki użyte do mierzenia reakcji psychofizjologicznych (zarówno obligatoryjne jak i fakultatywne).

Każde badanie poligraficzne wykonywane przeze mnie zarówno na potrzeby prywatne, jak i procesowe, to gwarancja zachowania standardu American Polygraph Association (APA) i obowiązującej metodyki w zakresie badań poligraficznych. Pracuję na najwyższej klasy sprzęcie marki Lafayette model LX6. W trakcie badania poligraficznego analizuję komponenty pneumo, cardio, EDA i PLE, co w połączeniu z wiedzą i doświadczeniem zwiększa skuteczność badania wariografem i prawidłowości wyniku badań.

Jak wygląda badanie poligraficzne?

W badaniu kluczowym jest odpowiednie ułożenie treści pytań. Każde z nich jest ważne w teście , a ich rodzaj i kolejność uzależniona jest od rodzaju przeprowadzonego testu. W zakresie testu pytań porównawczych wyróżniamy najczęściej pytania:

• Relewantne – odnoszące się bezpośrednio do sprawy (dawniej nazywane krytycznymi),
• Porównawcze – dawniej nazywane kontrolnymi.
• Obojętne – czyli neutralne, niezwiązane z tematem.

Na czym polega badanie poligraficzne

Badanie wariograficzne, nazywane nieco „na skróty” jako test na wykrywaczu kłamstw, polega na analizie fizjologicznych reakcji organizmu w odpowiedzi na zadawane w czasie testu pytania. Za pomocą czujników monitorowane są takie komponenty jak ciśnienie krwi i tętno, cykl oddechowy, przewodnictwo elektryczne skóry, kurczliwość naczyń krwionośnych w palcu. Choć potocznie mówi się, że wariograf wykrywa kłamstwa, w rzeczywistości rejestruje jedynie zmiany w funkcjonowaniu ciała — a te mogą, choć nie muszą, wskazywać na nieprawdę.

W trakcie testu, by zmaksymalizować jego wiarygodność i skuteczność oraz by zminimalizować ryzyko błędu, muszą zostać spełnione odpowiednie warunki. Podstawowe i związane z otoczeniem, to: cisza oraz brak rozpraszających bodźców. Czujniki wariografu rejestrują nawet najmniejsze zmiany w organizmie, natomiast ich analizą i interpretacją zajmuje się ekspert.

Samo badanie to szereg czynności, którego częścią jest przygotowanie badanego do testu. Nie ma przesady w stwierdzeniu, że to nie jest formalność a fundament całego procesu. Cała odpowiedzialność spada tutaj na eksperta, który nie tylko reaguje na sytuację, ale też opracowuje zestaw pytań dopasowany do konkretnego przypadku, uwrażliwia bądź odwrażliwia badanego. Jest to rdzeń rzetelnych, miarodajnych i tym samym użytecznych wyników.

Etapy badania: od analizy sprawy po raport końcowy

Badanie poligraficzne to złożony proces, składający się z kilku etapów:

1. Analiza sprawy – specjalista ocenia, czy dana sytuacja kwalifikuje się do przeprowadzenia badania. Już na tym etapie powstają pierwsze wersje pytań (wersje robocze), które muszą być precyzyjne, jednoznaczne i dostosowane do sytuacji.
2. Wywiad przedtestowy – osoba badana zapoznaje się z pytaniami i może się do nich odnieść. Jest tu też czas na swobodną wypowiedź badanego.
3. Test demonstracyjny – próbny test, który pozwala sprawdzić, jak organizm reaguje na pytania, na które odpowiedź jest znana.
4. Test diagnostyczny – test właściwy przeprowadzany w trzech lub pięciu seriach.
5. Wywiad po teście – umożliwia zebranie dodatkowych informacji, zapoznaje też badanego z jego reakcjami w badaniu.
6. Opinia z badania poligraficznego – zawiera analizę wyników oraz końcowe wnioski. Dobrze napisana opinia może stanowić podstawę do dalszych działań w badanym problemie.

Rola wywiadu przedtestowego i wywiadu po teście oraz rozmowy między seriami testu

Każdy z wywiadów — przedtestowy i po teście — mają odmienne role całym badaniu:

• Wywiad przedtestowy – to moment, w którym osoba badana zapoznaje się z pytaniami, akceptuje ich treść oraz odnosi się do istoty problemu.
• Wywiad po teście – umożliwia zebranie dodatkowych informacji, które mogą pomóc lepiej zrozumieć zarejestrowane reakcje.
• Rozmowa między seriami testu – to czas, kiedy badany jest pytany o to, czy coś go zaniepokoiło, czy coś odwróciło jego uwagę, czy jest cokolwiek, o czym chciałby powiedzieć, czy o czymś pomyślał itp.

Czas trwania i warunki przeprowadzenia badania tak zwanym wykrywaczem kłamstw

Cały proces badania z użyciem wariografu trwa zazwyczaj od dwóch do trzech godzin. Jest to średni czas badania, przy założeniu przeprowadzenia jednego testu diagnostycznego. W tym czasie realizowane są wszystkie etapy: od wstępnego wywiadu, przez właściwy test, aż po analizę końcową. Czas ten dotyczy zarówno badań wariograficznych osób prywatnych, jak i badań wariograficznych dla firm i instytucji.

Warunki w jakich przeprowadzane jest badanie poligraficzne mają ogromne znaczenie dla jego miarodajności. Pomieszczenie powinno być:

• ciche,
• komfortowe (temperatura w nim panująca musi być komfortowa dla osoby badanej),
• wolne od zewnętrznych bodźców (minimalizacja bodźców dźwiękowych i wizualnych),
• przystosowane do maksymalizacji koncentracji i minimalizacji zakłóceń.

Dlatego testy najlepiej jest przeprowadzać w stałych pracowniach badań poligraficznych, gdyż tam bez wątpienia wszelkie standardy zostaną spełnione.

Sprzęt i technologia wykorzystywana w badaniach

Współczesne badania wariograficzne opierają się na elektronice i algorytmach, które umożliwiają niezwykle precyzyjne monitorowanie reakcji fizjologicznych osoby badanej. Dlatego standardem w badaniach waiograficznych jest wariograf cyfrowy. Jego przewaga generacyjna nad urządzeniem analogowym została potwierdzona wielokrotnie i jest bezdyskusyjna w instrumentalnej metodzie wykrywania kłamstwa.

Dzięki cyfrowemu zapisowi danych, wariograf taki zapewnia nie tylko większą dokładność, ale również transparentność w uzyskanych wynikach, gdyż nie można w nim regulować czujników wyłącznie dla konkretnego pytania. Regulacja następuje dla całego zapisu i jest doskonała w analizie poligramów.

Wariograf cyfrowy i jego czujniki

Nowoczesny wariograf cyfrowy rejestruje reakcje organizmu w formie cyfrowej, umożliwiając ich szczegółową analizę. W jego skład wchodzi zestaw wyjątkowo wrażliwych czujników, które mierzą:

• Cykl oddechowy – zmiany w oddechu mogą wskazywać na stres lub napięcie emocjonalne. Nietypowy zapis w komponencie pneumo może również wskazywać, że badany próbuje zakłócić badanie (nazywa się to niepoprawnie, że badany próbuje oszukać wariograf).
• Ciśnienie względne krwi i tętno – jego wahania w określony sposób mogą świadczyć o reakcji organizmu na konkretny rodzaj pytania.
• Przewodnictwo elektryczne skóry – wzrost przewodnictwa może oznaczać reakcję stresową.
• Zmiany objętości krwi w naczyniach krwionośnych palca – zwężenie krzywej w oknie diagnostycznym może świadczyć o próbie wprowadzenia błąd (reakcja typowa dla kłamstwa).

Każdy z komponentów ma znaczenie. Nawet drobne zmiany fizjologiczne mogą świadczyć o próbie zatajenia prawdy i wprowadzenia w błąd. W zależności od rodzaju oceniania w analizie poligramów, znaczenie ma każda różnica wielkości reakcji między pytaniami.

Metodyka zadawania pytań

W badaniach wariograficznych kluczowe znaczenie ma metodyka tworzenia i zadawania pytań. To właśnie precyzyjnie sformułowane i dobrze przemyślane pytania stanowią fundament wiarygodnych wyników. Pytania relewantne (pytania krytyczne) muszą być „w punkt”, nie mogą wywoływać przesilenia poznawczego, nie mogą brzmieć dwuznacznie. I najważniejsza kwestia: jedno pytanie – jeden problem.

Bardzo duże znaczenie ma również forma prezentowania bodźca, czyli sposób czytania pytania badanemu. Każde z pytań musi być czytane tonem spokojnym, bez jakichkolwiek oznak akcentowania istotności pytania.

Pytania relewantne, kontrolne i obojętne – ich funkcje

W trakcie badania wariograficznego stosuje się trzy podstawowe typy pytań, z których każdy pełni odrębną funkcję:

Rodzaj pytania	Rola	Przykład
Relewantne (krytyczne, istotne)	Odnoszą się bezpośrednio do głównego tematu badania.	„Czy zabrałeś biżuterię z sejfu?”
Porównawcze (dawniej określane kontrolnymi)	Stanowią pewnego rodzaju punkt odniesienia. To dzięki porównaniu reakcji do tego rodzaju pytań możemy wyciągnąć wniosek, czy badany wprowadzał w błąd na pytanie relewantne.	„Czy kiedykolwiek skłamałeś, by uniknąć kary?” „Czy między 10 a 25 rokiem życia zabrałeś coś ze sklepu i nie zapłaciłeś?”
Obojętne	Neutralne pytania, niezwiązane z tematem badania. Pozwalają badanemu powrócić do stanu homeostazy.	„Czy dzisiaj jest poniedziałek?”

Kolejność pytań jest jasno określona dla każdego rodzaju testu. Dodatkowo wyróżniamy między innymi pytania symptomatyczne i relewantne poświęcone.
Bezdyskusyjnym jest, że cały sukces badania zależy od umiejętnie dobranych pytań, zarówno relewantnych jak i porównawczych.

Tworzenie pytań do badania

Budowanie pytań do badania wariograficznego to proces wymagający przede wszystkim doświadczenia i wiedzy. Błąd popełniony na tym etapie będzie skutkował błędem w wyniku badania poligraficznego. Od redakcji pytań zależy w głównej mierze miarodajność uzyskanego wyniku. Proces przygotowania obejmuje kilka kluczowych etapów:

1. Analiza dostępnych informacji — ekspert zapoznaje się z materiałami dotyczącymi sprawy.
2. Współpraca z klientem — wspólnie ustalany jest zakres badania i jego cel oraz roboczo pytania relewantne.
3. Redakcja pytań relewantnych — muszą być one jasne, zrozumiałe, jednoznaczne i trafne. Ich właściwa treść jest formułowana w trakcie rozmowy przed testowej.
4. Testy diagnostyczne — na etapie testów może dojść do delikatnej korekty pytań w sytuacji, kiedy badany sobie o czymś przypomni i o tym oświadczy. Wówczas do pytania dodaje się frazę: „czy poza tym o czym pan powiedział….”.

Przeciwwskazania i ograniczenia w badaniach wariografem

Badanie poligraficzne ma niewiele ograniczeń, ale te które istnieją należy wykluczyć już na etapie planowania badania.

Przeciwwskazania zdrowotne do badania

Stan zdrowia ma duże znaczenie w kontekście badania wariografem. Niektóre schorzenia mogą znacząco wpłynąć na prawidłową interpretację wyników, a w przypadku psychoz wręcz uniemożliwić pozyskanie wiarygodnych wyników.

Do najważniejszych przeciwwskazań zdrowotnych należą:

• Niektóre schorzenia neurologiczne.
• Niektóre zaburzenia psychiczne.
• Stosowanie leków wpływających na układ nerwowy – np. leki uspokajające, przeciwdepresyjne czy leki nasenne. Przy czym podkreślić należy, że większość przyjmowanych na stałe leków jedynie wpływa na siłę zapisu. Nie ma możliwości, by przyjmowanie leków z osoby kłamiącej zrobiły prawdomówną.
  Nigdy nie odstawiaj na stałe przepisanych leków z powodu mającego się odbyć badania poligraficznego. Taką decyzję może podjąć jedynie Twój lekarz.

W przypadku jakichkolwiek wątpliwości najlepszym rozwiązaniem jest konsultacja z poligraferem. Warto to zrobić przed ustaleniem terminu badania wariografem. W przypadku niektórych schorzeń neurologicznych i psychiatrycznych zaleca się rezygnację z badania. Ryzyko błędu w przypadku niektórych chorób psychicznych jest zbyt wysokie, by je ignorować.

Zastosowanie badań wariografem przez osoby prywatne

Prywatne badania wariografem szczycą się coraz większym zainteresowaniem wśród osób fizycznych. Przyczyną tego stanu rzeczy może być fakt, iż w przypadku uzyskania miarodajnego wyniku otrzymuje się odpowiedź niemal „tu i teraz”. W sytuacjach emocjonalnych potrzeba uzyskania odpowiedzi i odzyskania spokoju lub oczyszczenia się z zarzutów jest priorytetem. Podstawowe obszary badań w przypadku badań prywatnych to tematy zdrady, kradzieży, pomówień, ukrytych nałogów.

Badania w sprawach rodzinnych: zdrada, hazard, pomówienia, kradzież.

W relacjach rodzinnych i partnerskich emocje niejednokrotnie przekraczają zdrowy rozsądek, a sama propozycja przeprowadzenia badania wykrywaczem kłamstw, stanowi pewnego rodzaju przekroczenie granicy. Są to trudne i w wielu wypadkach ostateczne decyzje. Najczęstszy temat prywatnych badań wariograficznych to:

• Zdrada — gdy okoliczności zdarzenia świadczą przeciwko jednej ze stron, a druga strona chce poznać prawdę.
• Hazard lub inne nałogi — by potwierdzić lub wykluczyć zarzuty.
• Fałszywe oskarżenia — gdy ktoś zostaje niesłusznie obwiniony i chce oczyścić się z zarzutów.
• Kradzież – najczęściej w rodzinie.

Wariograf może rozwiać wątpliwości lub potwierdzić nasze przypuszczenia. Dla osób niesłusznie oskarżonych to często jedyny sposób, by się obronić zwłaszcza, gdy w konfrontacji nie dysponuje się żadnym dowodem odciążającym. Chociaż badanie wiąże się z dużym obciążeniem budżetu domowego, to dla wielu inwestycja w prawdę jest bezcenna.

Rezerwacja terminu i zadatek – procedura krok po kroku

Jeżeli ochłonąłeś z emocji, zdecydowałeś sią na skorzystanie z badania poligraficznego i zaplanowałeś, że badanie wariografem się odbędzie, masz też wstępną zgodę osoby badanej, to najwyższy czas na kontakt z ekspertem i omówienie problemu. Standardowa procedura w przypadku prywatnych badań wariograficznych wygląda następująco:

1. Skontaktuj się z Pracownią Badań Poligraficznych Wykrywacza Prawdy – celem ustalenia dogodnego terminu badania oraz w przypadku badania wyjazdowego – miejsca badania.
2. Wpłać bezzwrotny zadatek – który stanowi potwierdzenie rezerwacji i zabezpieczenie dnia badania wyłącznie dla Ciebie.
3. Przed badaniem i po opłaceniu zadatku oczekuj kontaktu eksperta – by omówić szczegóły, procedurę i rozwiać jakiekolwiek obawy osoby badanej i zlecającej.

Wpłata zadatku jest standardową praktyką, która jest gwarancją dla klienta, że konkretnego dnia badanie zostanie przeprowadzona, a zarazem stanowi pewnego rodzaju potwierdzenie, że decyzja o rezerwacji terminu badania wariografem została przemyślana, omówiona i zatwierdzona.

Gdzie można wykonać prywatne badanie wariografem? Wykrywacz prawdy i miejsca badań

Wykrywacz prawdy to pracownia badań poligraficznych wchodząca w skład grupy Ekspert wariografii. Badania przeprowadzane są wyłącznie przez ekspertów rekomendowanych przez Polskie Towarzystwo Badań Poligraficznych (członka American Polygraph Assotiation) do badań na potrzeby procesowe i poza procesowe (badania prywatne).

Badania przeprowadzane są w stałych i tymczasowych pracowniach badań poligraficznych w takich miejscowościach jak:

• Katowice
• Tarnowskie Góry
• Kraków
• Warszawa
• Wrocław
• Opole
• Rzeszów
• Gdańsk
• Szczecin
• oraz w innych lokalizacjach na terenie całej Polski i w wybranych państwach Unii Europejskiej (Belgia, Holandia, Niemcy, Czechy, Słowacja).

Rekomendacje eksperckie Polskiego Towarzystwa Badań Poligraficznych są gwarantem przeprowadzania badań poligraficznych na najwyższym poziomie, zgodnie z obowiązującymi standardami, metodyką i etyką. Każde z wykonanych badań może zostać poddane kontroli jakości, ze względu na ich transparentność.

Cena i dostępność usługi

Cena badania wariografem i raz jeszcze procedura rezerwacji terminu badania

Zlecenie badania wariograficznego związane jest z procedurą rezerwacji terminu i wpłaty zadatku na poczet badania. Przed podjęciem decyzji o rezerwacji terminu warto się upewnić, czy osoba, która ma zostać poddana badaniu, wyraża na to zgodę. Jeżeli w tej materii jest już absolutna pewność, to po ustaleniu dogodnego terminu, należy wpłacić zadatek na konto firmowe po otrzymaniu faktury pro-forma, co stanowi potwierdzenie dla każdej ze stron o aktualności badania. Pozostałą kwotę z ceny badania wariografem opłacić należy na miejscu, w dniu badania. Należy podkreślić, że w przypadku rezygnacji z badania, wpłacony zadatek co do zasady nie podlega zwrotowi.

Ceny badania wariografem:

Rodzaj badania i jego przeznaczenie	Cena badania wariografem
Standardowe badanie poligraficzne do celów prywatnych	od 2 000 zł do 2 500 zł
Badanie na potrzeby procesowe	od 3000 zł do 6000 zł

Do każdego badania wydawana jest pisemna opinia wraz z załącznikami (poligramy, nagranie z badania).

Kto przeprowadza badania wariografem

Kwestia normalizacji zawodu poligrafera nie została jeszcze ustalona. To niestety wiąże się z wieloma nadużyciami ze strony osób, które świadczą tego rodzaju usługi bez wymaganego i udokumentowanego wyszkolenia. Dlatego należy dopytywać o imię i nazwisko eksperta, który ma przeprowadzić badanie, a następnie sprawdzić jego rekomendacje w Polskim Towarzystwie Badań Poligraficznych i Polskim Stowarzyszeniu Poligaferów.
Obecnie w Polsce nie ma żadnego innego towarzystwa poza PTBP I PSP, instytucji lub instytutu badawczego, który zrzeszałby ekspertów z zakresu badań poligraficznych.

W grupie Ekspert wariografii profesjonalne badania poligraficzne przeprowadzają wyłącznie eksperci lub specjaliści z zakresu badań poligraficznych. Każdy z ekspertów jest biegłym sądowym, co można zweryfikować na stronach Sądów Okręgowych, dla których konkretni poligraferzy są biegłymi.