Badanie wariografem do celów procesowych krok po kroku – jak je umówić, przygotować się i wykorzystać w sądzie?

Badanie wariografem coraz częściej pojawia się w sprawach karnych, cywilnych i rodzinnych – jako narzędzie niejako wspierające ustalenie prawdy i wiarygodności stron. W Polsce jego status prawny jest jasno uregulowany, ale pełne zrozumienie, kiedy i jak warto z niego skorzystać, wymaga uporządkowanej wiedzy.

Ten poradnik krok po kroku wyjaśnia, jak wygląda badanie wariografem do celów procesowych, jak je bezpiecznie umówić, jak się przygotować i w jaki sposób rozsądnie wykorzystać wynik badania w sądzie. Artykuł powstał na podstawie analizy, obserwacji i doświadczenia Tomasza Wilka – biegłego sądowego z zakresu badań poligraficznych i jednocześnie autora niniejszego tekstu oraz twórcy marki Ekspert wariografii – specjalistycznego ośrodka badań wariograficznych pracującego zgodnie z polskimi przepisami i standardami kryminalistycznymi.

Uwaga: tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. Przed podjęciem decyzji o badaniu do celów procesowych zawsze warto skonsultować się z adwokatem lub radcą prawnym prowadzącym sprawę.

Czym jest badanie wariografem do celów procesowych?

Badanie wariografem do celów procesowych to specjalistyczne badanie psychofizjologiczne, podczas którego mierzone są zmiany fizjologiczne organizmu (m.in. tętno, ciśnienie, oddech, przewodnictwo skóry) w odpowiedzi na starannie przygotowane pytania związane z daną sprawą sądową. Badanie odbywa się przy użyciu urządzenia zwanego poligrafem (w Polsce nazywane wariografem).

W kontekście postępowań sądowych wariograf służy przede wszystkim do:

• oceny wiarygodności wyjaśnień podejrzanego/oskarżonego,
• wsparcia strategii obrony lub linii argumentacji strony,
• pomocniczej weryfikacji określonych faktów (np. obecności w danym miejscu, udziału w zdarzeniu).

Istotne jest, że polski sąd nie traktuje wyniku wariografu jako dowodu bezdyskusyjnego – jak każda ekspertyza – jest to dowód pomocniczy, który może wesprzeć lub osłabić wiarygodność strony, ale nie zastąpi całości materiału dowodowego.

Badanie wariografem w polskim prawie – kilka ważnych zasad

1. Postępowanie karne

W postępowaniu karnym badanie wariografem jest dopuszczalne, o ile spełnione są określone warunki:

• Art. 199a kodeksu postępowania karnego (k.p.k.) pozwala na przeprowadzanie badań psychofizjologicznych (w tym badań poligraficznych) wyłącznie za dobrowolną zgodą osoby badanej. Bez zgody – badanie nie może się odbyć.
• Art. 171 § 5 pkt 2 k.p.k. wprowadza zakaz używania urządzeń kontrolujących nieświadome reakcje organizmu (w tym wariografu) w związku z przesłuchaniem. Oznacza to, że badanie musi być odrębną czynnością – nie wolno „przesłuchiwać na wariografie”.
• Postanowienie Sądu Najwyższego z 29.01.2015 r., sygn. I KZP 25/14 potwierdza, że:
  • badania wariograficzne są dopuszczalne poza przesłuchaniem,
  • wynik badania ma charakter dowodu pośredniego (poszlakowego),
  • nie może on samodzielnie przesądzać o winie lub niewinności.

W praktyce, jeśli badanie zleca organ procesowy, przybiera ono formę dowodu z opinii biegłego z zakresu badań poligraficznych (art. 193 k.p.k.).

2. Postępowanie cywilne i rodzinne

W sprawach cywilnych i rodzinnych (prowadzonych według k.p.c.) nie ma przepisu szczegółowo regulującego badanie wariografem. Stosuje się ogólne zasady dowodowe:

• wynik badania zleconego prywatnie ma status dokumentu prywatnego w rozumieniu art. 245 k.p.c.,
• sąd może go wziąć pod uwagę przy ocenie wiarygodności strony, ale nie zastąpi on opinii biegłego sądowego,
• wrażliwość spraw rodzinnych (dobro dziecka, relacje rodzinne) sprawia, że sądy są szczególnie ostrożne wobec wniosków o badanie wariografem – nierzadko je oddalają.

Dlatego w cywilnych i rodzinnych postępowaniach badanie jest zwykle narzędziem wspierającym: dla strategii procesowej, negocjacji, a czasem jako argument w dyskusji z drugim rodzicem/stroną – nie zaś klasycznym, „twardym” dowodem.

Czy badanie na wariografie jest dowodem w sądzie?

Forma dowodu w sprawie karnej

W sprawach karnych badanie wariografem może pojawić się w dwóch głównych formach:

1. Opinia biegłego z zakresu badań poligraficznych – jeśli badanie zleci prokurator lub sąd:
   • sąd wydaje postanowienie o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego (art. 193–194 k.p.k.),
   • biegły sporządza pisemną opinię, opisując między innymi: metodę, przebieg badania, analizę zapisów, wnioski,
   • jest to pełnoprawny dowód z wiadomości specjalnych, który sąd oceni łącznie z innymi dowodami.
2. Prywatna opinia specjalisty (eksperta) – gdy badanie zlecane jest prywatnie, poza toczącym się postępowaniem:
   • taki dokument ma status dokumentu prywatnego (art. 393 § 3 k.p.k.),
   • sąd może odczytać go na rozprawie i ocenić w ramach swobodnej oceny dowodów,
   • często jest podstawą do złożenia wniosku dowodowego o dopuszczenie opinii z zakresu badań poligraficznych wykonanej przez biegłego.

W obu sytuacjach wynik badania ma charakter pomocniczy. Nawet jeśli wskazuje na wysokie prawdopodobieństwo prawdomówności badanego, sąd nie może oprzeć wyroku wyłącznie na poligrafie.

Forma dowodu w sprawach cywilnych i rodzinnych

W tych postępowaniach badanie wariografem jest co do zasady dowodem z dokumentu prywatnego:

• opinia z badania dołączana jest do akt jako dokument prywatny strony,
• sąd może odnieść się do jej treści w uzasadnieniu, ale zwykle traktuje ją jako uboczny element oceny wiarygodności, nie jako kluczowy dowód,
• w sprawach rodzinnych sądy wyjątkowo niechętnie dopuszczają wnioski o badanie wariografem ze względu na możliwe zaostrzenie konfliktu i ryzyko presji na jedną ze stron.

Krok po kroku: jak umówić badanie wariografem do celów procesowych

Poniższa procedura dotyczy prywatnego badania wariografem na potrzeby sprawy sądowej – np. gdy chcesz wzmocnić swoją linię obrony, pokazać sądowi, że jesteś gotów poddać się obiektywnej weryfikacji lub uzyskać narzędzie negocjacyjne wobec drugiej strony.

Krok 1: Skonsultuj się z prawnikiem

Zanim zadzwonisz do eksperta badań wariograficznych, porozmawiaj z adwokatem lub radcą prawnym prowadzącym Twoją sprawę:

• wyjaśnij, dlaczego rozważasz badanie,
• zapytaj, na jakim etapie postępowania wynik może być najbardziej przydatny,
• omów potencjalne plusy i minusy,
• ustal wspólnie tezę dowodową – czyli na jakie konkretne okoliczności badanie ma odpowiadać.

Wielu obrońców i pełnomocników (co potwierdzają publikacje prawnicze) traktuje dobrze przeprowadzone badanie wariograficzne jako narzędzie wspierające strategię, szczególnie gdy klient od początku konsekwentnie utrzymuje swoją wersję wydarzeń.

Krok 2: Wybierz rzetelny ośrodek lub eksperta

Wybór eksperta ma kluczowe znaczenie dla tego, jak sąd potraktuje wynik badania. Zwróć uwagę na:

• Kwalifikacje i doświadczenie – czy ekspert:
  • ma przygotowanie z akresu kryminalistyki,
  • przeszedł specjalistyczne szkolenia z badań poligraficznych (najlepiej zgodne z aktualnymi standardami, np. Polskiego Towarzystwa Badań Poligraficznych),
  • posiada doświadczenie w badaniach na potrzeby sądów.
• Status biegłego – duży atut stanowi wpis na listę biegłych sądowych z zakresu badań poligraficznych przy sądzie okręgowym.
• Standardy pracy – zapytaj:
  • jakie metody badania są stosowane – czy stosowane są testy standaryzowane o określonej wartości diagnostycznej,
  • czy badanie odbywa się zgodnie z obowiązującymi standardami APA i PTBP,
  • jak dokładnie wygląda opinia (czy opisuje metodę, przebieg, czy załączane są poligramy oraz czy badanie jest nagrywane).
• Pamiętaj, by nie sugerować się nazwą podmiotu, tylko sprawdź dokładnie komu powierzasz swoje sekrety i niejednokrotnie dalsze losy.

wykrywaczprawdy.pl specjalizuje się właśnie w takich badaniach – z naciskiem na zgodność z aktualnym prawem, standardami kryminalistyki i oczekiwaniami sądów. To ważne, bo opinia sporządzona niestarannie lub w sprzeczności ze standardami może zostać w sądzie łatwo podważona.

Krok 3: Przygotuj informacje o sprawie

Przed pierwszym kontaktem z ośrodkiem badań przygotuj:

• krótki opis sprawy: rodzaj postępowania (karne/cywilne/rodzinne), najważniejszy zarzut lub spór,
• okoliczności, które mają być zbadane (np. „czy zabrałem gotówkę z kasy”, „czy byłem w mieszkaniu w danym dniu”),
• informację, czy sprawa jest już w toku, czy dopiero będzie wszczynana,
• dane o stanie zdrowia i przyjmowanych lekach osoby badanej.

Nie musisz przesyłać od razu całych akt – na start wystarczy zwięzłe streszczenie.

Krok 4: Uzgodnij zakres i pytania do badania

Kluczowym elementem jest prawidłowe sformułowanie pytań:

• pytania powinny być krótkie, jednoznaczne, oparte na faktach,
• niedopuszczalne jest stosowanie pytań wielokrotnie złożonych, z podwójnymi negacjami,
• każde pytanie musi zrozumiałe dla osoby badanej.

Standaryzowany test pytań porównawczych zawiera między innymi:

• pytania neutralne,
• pytania porównawcze (nazywane dawniej kontrolnymi),
• pytania relewantne (krytyczne – ściśle związane z zarzutem).

W dobrze prowadzonych ośrodkach, takich jak wykrywaczprawdy.pl, ekspert pracuje wspólnie z klientem i jego prawnikiem nad brzmieniem pytań, jednocześnie pilnując, aby spełniały one standardy metodyczne i nie zostały w sądzie łatwo zakwestionowane.

Krok 5: Ustal warunki badania i dokumentacji

Przed badaniem ustal z ośrodkiem:

• termin i przewidywany czas badania (zwykle 2–3 godziny),
• wysokość wynagrodzenia i zasady płatności,
• co dokładnie otrzymasz po badaniu:
  • pisemną opinię z opisem metody, wnioskami i wszystkimi załącznikami,
  • nośnik z zapisami audi-video.

Jak wygląda przebieg badania wariografem?

Choć szczegóły mogą się różnić w zależności od ośrodka, profesjonalne badanie procesowe zwykle obejmuje następujące etapy:

1. Wywiad wstępny

Ekspert przeprowadza rozmowę, podczas której:

• zbiera informacje o stanie zdrowia, przyjmowanych lekach, sytuacjach mogących mieć wpływ na samopoczucie badanego,
• wyjaśnia cel badania i jego przebieg,
• upewnia się, że zgoda na badanie jest dobrowolna i świadoma,
• wysłuchuje oświadczeń badanego w przedmiotowej (będącej tematem badania) sprawie,
• omawia wstępnie pytania, które pojawią się w trakcie testu.

Jeżeli stan zdrowia fizycznego lub psychicznego budzi wątpliwości, odpowiedzialny ekspert może zaproponować odroczenie lub rezygnację z badania.

2. Przygotowanie techniczne

• badana osoba siada na specjalistycznym fotelu (skorzystanie ze zwykłego krzesła nie jest błędem, ale na czas badania takie rozwiązanie może okazać się niewygodnym),
• zakładane są czujniki: mankiet do pomiaru ciśnienia, rurki pneumografu do pomiaru oddechu, elektrody do pomiaru przewodnictwa skóry, pletyzmograf mierzący objętość naczyń krwionośnych.

3. Omówienie pytań

Przed właściwą rejestracją ekspert:

• czyta każde pytanie,
• upewnia się, że badany rozumie treść,
• wyjaśnia, kiedy ma odpowiadać „tak” lub „nie”,
• doprecyzowuje wątpliwości językowe (np. czas, miejsce, osoby).

Badany ma prawo zgłosić, że z jakiegoś powodu nie chce odpowiadać na konkretne pytanie.

4. Część testowa (rejestracja)

• ekspert przeprowadza kilka serii pytań (minimum 3, maksimum 5),
• między seriami testu wprowadza się krótkie przerwy,
• w trakcie badania urządzenie rejestruje równocześnie kilka parametrów fizjologicznych.

W trakcie testu nie ma przesłuchania – badany jedynie słucha pytań i udziela krótkich odpowiedzi „tak/nie”. Zgodnie z doktryną łączenie badania z przesłuchaniem byłoby niedopuszczalne [2].

5. Zakończenie i analiza

Po zakończeniu rejestracji ekspert:

• zdejmuje czujniki,
• może wstępnie, w ogólny sposób omówić, czy zapis był czytelny i miarodajny,
• przystępuje do szczegółowej analizy wykresów i przygotowania pisemnej opinii.

Jak przygotować się do badania wariografem, żeby było rzetelne?

Odpowiednie przygotowanie zwiększa szansę na to, że badanie odbędzie się bez niespodzianek.

Aspekt zdrowotny i fizyczny

• Sen: postaraj się przespać co najmniej 6–8 godzin w nocy przed badaniem.
• Alkohol i narkotyki:
  • unikaj alkoholu co najmniej 24 godziny przed badaniem,
  • nie stosuj narkotyków, dopalaczy ani silnie działających środków psychoaktywnych – mogą one dyskwalifikować badanie.
• Leki:
  • nie odstawiaj samodzielnie leków przepisanych przez lekarza,
  • przygotuj listę leków i poinformuj o nich eksperta.

Emocje i nastawienie

To normalne, że osoba badana odczuwa stres, nawet mówiąc prawdę. Także należy otwarcie ekspertowi mówić o swoim samopoczuciu czy obawach w trakcie badania.

Ważne, aby:

• zapoznać się z procedurą badania (taką jak opisana wyżej) – zmniejsza to lęk przed nieznanym,
• przed badaniem porozmawiać z prawnikiem i ekspertem o swoich obawach,
• nie próbować „ćwiczyć oszukiwania wariografu” lub „pomagać prawdzie” – zazwyczaj kończy się to gorszą jakością zapisu i wynikiem niewiarygodnym, który traci wartość procesową.

Czego absolutnie nie robić?

• Nie przyjmować „na własną rękę” środków uspokajających czy nasennych tuż przed badaniem.
• Nie stosować fizycznych metod „maskowania reakcji” (np. zadawanie sobie bólu, napinanie mięśni, uciskanie części ciała) – doświadczony ekspert najczęściej rozpozna takie próby, a badanie uzna za zakłócone.
• Nie podpisywać zgody na badanie, jeśli czujesz się przymuszony – to ma być Twoja świadoma decyzja.

Co otrzymasz po badaniu – wynik i dokumentacja

Profesjonalne badanie wariografem kończy się przygotowaniem pisemnej opinii , który powinien zawierać:

• dane identyfikacyjne eksperta i osoby badanej,
• opis celu badania,
• opis zastosowanego sprzętu i metod testowania,
• szczegółowy wykaz wszystkich pytań,
• opis przebiegu badania (liczba serii, ewentualne przerwy, problemy),
• analizę zapisów (z wykresami lub załącznikami technicznymi),
• wnioski końcowe – np. stwierdzenie, że reakcje fizjologiczne badanego były dla populacji szczerej lub nieszczerej,
• opis ewentualnych czynników mogących wpływać na wynik (w przypadku oceny NO – no opinion).

Jak wykorzystać badanie wariografem w sądzie?

W postępowaniu karnym

W sprawie karnej wynik badania możesz:

• dołączyć do akt jako dokument prywatny,
• wykorzystać w uzasadnieniu wniosków dowodowych (np. o dopuszczenie opinii biegłego z zakresu badań poligraficznych),
• omówić w mowie końcowej jako element wspierający wiarygodność Twoich wyjaśnień.

Pamiętaj:

• sąd nie ma obowiązku uznać wyniku za rozstrzygający,
• ale nie może go całkowicie ignorować – powinien odnieść się do takiego dokumentu w ramach swobodnej oceny dowodów.

W postępowaniu cywilnym i rodzinnym

W tych sprawach opinia z badania może:

• posłużyć jako argument w negocjacjach (np. przy zawieraniu ugody),
• zostać dołączony do pozwu, odpowiedzi na pozew lub dalszego pisma procesowego,
• pośrednio wpłynąć na decyzję sądu o dopuszczeniu innych dowodów (np. opinii biegłego psychologa).

Sądy rodzinne szczególnie ważą, czy dowód nie naruszy dobra dziecka i nie pogłębi konfliktu – dlatego warto zawsze najpierw porozmawiać z pełnomocnikiem, czy i jak w ogóle przedstawiać taki wynik.

Najczęstsze mity i obawy związane z badaniem wariografem

Mit 1: „Wariograf jest nieomylny”

Naukowe opracowania i praktyka kryminalistyczna pokazują, że skuteczność badań poligraficznych waha się najczęściej między 80 a 90%, w zależności od metody i jakości badania. Istnieje zatem realny margines błędu – dlatego sądy traktują wynik jako dowód posiłkowy, a nie rozstrzygający.

Mit 2: „Wariograf można łatwo oszukać”

Internet pełen jest „sztuczek”, jak oszukać wariograf. W praktyce:

• typowe próby manipulacji są widoczne w zapisie (nagłe skoki, nienaturalne artefakty),
• doświadczony ekspert zwykle rozpoznaje takie próby i uznaje badanie za nieważne lub niejednoznaczne,
• zamiast „oszukania” częściej dochodzi do tego, że opinia po prostu traci wartość dowodową.

Mit 3: „Jeśli odmówię badania, sąd uzna mnie za winnego”

Odmowa poddania się badaniu jest Twoim prawem. Może mieć różne przyczyny – zdrowotne, psychiczne, światopoglądowe. Sąd nie powinien automatycznie wiązać odmowy z winą; ocenia ją w szerszym kontekście całego zachowania oskarżonego/strony.

Mit 4: „Pozytywny wynik wariografu gwarantuje wygraną w sądzie”

Nawet bardzo korzystny wynik badania nie gwarantuje wygranej – może jednak znacząco wzmocnić wiarygodność Twojej wersji wydarzeń, skłonić sąd do przychylenia się do określonych wniosków lub do bardziej przychylnej oceny Twojej postawy.

Dlaczego warto zlecić badanie wariografem w wykrywaczprawdy.pl?

Na rynku jest coraz więcej podmiotów oferujących „szybkie badania na wykrywaczu kłamstw”. W kontekście spraw sądowych liczy się jednak nie reklama, lecz rzetelność, zgodność z prawem i standardami kryminalistycznymi.

wykrywaczprawdy.pl wyróżnia się m.in. tym, że:

• specjalizuje się w badaniach do celów procesowych – zna oczekiwania sądów, prokuratur i pełnomocników,
• prowadzi badania zgodnie z art. 199a k.p.k. i aktualnym orzecznictwem (w szczególności SN I KZP 25/14),
• kładzie nacisk na świadomą, dobrowolną zgodę osoby badanej i jasne wyjaśnienie procedury,
• przygotowuje czytelne, uporządkowane opinie, które łatwo włączyć do materiału dowodowego,
• współpracuje z prawnikami, pomagając tak dobrać zakres badania i brzmienie pytań, by wynik był jak najbardziej przydatny procesowo.

Dla osoby, która stoi przed trudną decyzją o poddaniu się badaniu, ważne jest, aby trafić do eksperta badań wariograficznych, który szanuje jej prawa, dba o etykę i jakość opinii – a nie obiecuje nierealne rozwiązanie problemów.
Dodatkowo działa w dogodnych lokalizacjach m.in na Śląsku, w województwie opolskim, świętokrzyskim, małopolskim, podkarpackim i dolnośląskim.

FAQ – najczęstsze pytania o badanie wariografem do celów procesowych

Podsumowanie

Badanie wariografem do celów procesowych może być cennym narzędziem wspierającym strategię procesową – zwłaszcza gdy chcesz wzmocnić swoją wiarygodność i pokazać gotowość do obiektywnej weryfikacji swoich słów. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że jest to dowód pomocniczy.

Kluczowe zasady, o których warto pamiętać:

• badanie musi być zawsze dobrowolne i świadome,
• jego status prawny w Polsce jest jasno określony – szczególnie w postępowaniu karnym (art. 199a k.p.k., Postanowienie I KZP 25/14),
• wynik ma znaczenie pomocnicze i wymaga profesjonalnej interpretacji,
• wybór doświadczonego, rzetelnego ośrodka i dobra współpraca z prawnikiem są kluczowe.

Jeśli rozważasz takie badanie, skontaktuj się z ekspertem badań poligraficznych i biegłym sądowym z zakresu badań poligraficznych – Tomaszem Wilkiem, który zadba o to, by procedura była zgodna z prawem, etyką i standardami kryminalistyki – a uzyskana opinia miała wysoką wartość dowodową w Twojej sprawie.

Źródła:

[1] Kodeks postępowania karnego – art. 199a: https://sip.lex.pl/akty-prawne/dzu-dziennik-ustaw/kodeks-postepowania-karnego-16798685/art-199-a
[2] Postanowienie Sądu Najwyższego z 29.01.2015 r., I KZP 25/14: https://www.sn.pl/sites/orzecznictwo/Orzeczenia3/I%20KZP%2025-14.pdf
[3] „Opinia z badań poligraficznych w procesie karnym”, Palestra 7–8/2017: https://palestra.pl/pl/czasopismo/wydanie/7-8-2017/artykul/opinia-z-badan-poligraficznych-w-procesie-karnym
[4] M. Gołaszewski, „Badania poligraficzne w polskim procesie karnym po Postanowieniu Sądu Najwyższego”: https://bibliotekanauki.pl/articles/501974.pdf
[5] „Dowód z badania wariografem w postępowaniu cywilnym”: https://kruczek.pl/dowod-z-badania-wariografem/
[6] Komentarz do art. 393 § 3 k.p.k. (MS): https://www.gov.pl/attachment/7b237bd3-b8c0-4e6f-9741-9ff208e2b92b
[7] D. Jagiełło, „Dowód z opinii prywatnej w świetle procedury cywilnej oraz karnej”: https://cejsh.icm.edu.pl/cejsh/element/bwmeta1.element.ojs-doi-10_15804_tpn2015_2_08/c/articles-2216241.pdf.pdf
[8] Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie biegłych sądowych (Dz.U. z późn. zm.) – tekst jednolity na stronie MS.
[9] „Współczesne standardy badań poligraficznych”, ABW: https://abw.gov.pl/download.php?s=18&id=3428
[10] „Rola ekspertyzy wariograficznej w postępowaniu karnym”, KSSiP 3/2024: https://www.kssip.gov.pl/pobierz_plik/kssip_3_2024-03_lebiedowicz.pdf
[11] Wyrok SA we Wrocławiu z 28.09.2016 r., II AKa 204/16: https://orzeczenia.wroclaw.sa.gov.pl/content/$N/155000000001006_II_AKa_000204_2016_Uz_2016-09-28_003
[12] CLKP Policji – „Badania poligraficzne”: https://clkp.policja.pl/clk/badania-i-projekty/langnodata/badania-poligraficzne
[13] WykrywaczPrawdy.pl – „10 najczęstszych mitów o badaniu wariografem”: https://wykrywaczprawdy.pl/10-mitow-o-badaniu-wariografem/
[14] WykrywaczPrawdy.pl – „Jak oszukać wykrywacz kłamstw?”: https://wykrywaczprawdy.pl/jak-oszukac-wykrywacz-klamstw/
[15] WykrywaczPrawdy.pl – „Wariograf i kodeks postępowania karnego”: https://wykrywaczprawdy.pl/wariograf-i-kodeks-postepowania-karnego/
[16] Kwartalnik Radca Prawny – „Czy poligraf może być narzędziem wspierającym obrońców w procesie karnym?”: https://kwartalnikradcaprawny.kirp.pl/2024/03/20/czy-poligraf-moze-byc-narzedziem-wspierajacym-obroncow-w-procesie-karnym/

Informacja o prawach autorskich:
Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy artykuł stanowi utwór w rozumieniu polskiej ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych i podlega pełnej ochronie prawnej. Kopiowanie lub rozpowszechnianie treści z tej strony (w całości lub w części) bez uprzedniej zgody autora jest zabronione i stanowi naruszenie praw autorskich. Publikowanie moich tekstów na innych witrynach (nawet po przeredagowaniu) bez podania źródła i wyraźnego wskazania mojego autorstwa również narusza prawo. Takie działanie nie mieści się w dozwolonym prawem cytacie i może skutkować odpowiedzialnością cywilną, a nawet odpowiedzialnością karną.