Poniższa historia dotyczy badania wariografem w Rzeszowie przeprowadzonego przeze mnie jakiś czas temu. Czynności śledcze i procesowe zostały już zakończone, a zainteresowani wyrazili zgodę na przedstawienie tej historii w tym miejscu w celach edukacyjnych.
Badanie wariografem po kradzieży gotówki, czyli o czym jest ta sprawa?
W jednej z podkarpackich firm zniknęła gotówka. Dostęp do środków miało siedem osób z różnych działów. Wszystkie dobrowolnie poddały się badaniu wariografem (wykrywaczem kłamstw), które przeprowadzane były częściowo w siedzibie firmy (3 osoby), a częściowo w tymczasowej pracowni badań poligraficznych w Rzeszowie (4 osoby). Celem badania wariograficznego było szybkie zawężenie kręgu osób powiązanych ze zdarzeniem, wsparcie śledztwa, oczyszczenie atmosfery w firmie, a w przypadku pozyskania jakiejś informacji – wsparcie śledczych prowadzących sprawę.
Efekt badania wariograficznego zaskoczył zlecających. Trzy osoby miały związek z kradzieżą środków – każda w inny sposób. Co ważne, żadna z nich nie była bezpośrednim sprawcą kradzieży. Dwie osoby miały związek pośredni i (z dużym prawdopodobieństwem) nieumyślny, wynikający z niedbalstwa. Jedna osoba przyczyniła się do zdarzenia bezpośrednio i wykorzystując luki w systemie bezpieczeństwa, umożliwiła wejście do akcji osobie z zewnątrz. Po konfrontacji z wynikami osoba ta zdecydowała się współpracować ze śledczymi.
To zlecenie (jak i wiele innych) dowodzi, w jaki sposób profesjonalne badanie wariografem może być skutecznym narzędziem zarówno w celu ustalenia ról w zdarzeniu, jak i w kolejnych etapach działania zlecających – w wyciąganiu wniosków i uszczelnieniu procedur wewnątrz organizacji.
Jak wyglądało badanie wariograficzne – (w skrócie główne etapy)
- Część wstępna
Z każdym z siedmiu pracowników przeprowadzona została spokojna, usystematyzowana rozmowa. Ustaliliśmy fakty, przeszliśmy przez wersje wydarzeń, wyjaśniliśmy zasady działania urządzenia i dobrowolność udziału. To ważny moment stymulujący. W takiej rozmowie bardzo często pojawiają się informacje, które w innych warunkach trudne by były do uzyskania, stąd istotnym jest w tym miejscu standard rejestrowania obrazu i dźwięku w trakcie całej procedury badania. - Część pomiarowa, czyli testy z użyciem wariografu
Zastosowany został test jednoproblemowy z rozszerzeniem aspektu, czyli pytania o bezpośrednie sprawstwo i wiedzę. Następnie, w zależności od reakcji badanych – niektóre osoby na tym kończyły, a te, które silnie reagowały na pytania krytyczne, były dalej badane, między innymi testami szczytowego napięcia (POT). - Omówienie wyników i konfrontacja z zapisami reakcji
Osoby, których reakcje zakwalifikowano do populacji nieszczerej, miały możliwość skonfrontowania się z wynikami i mogły odnieść się bezpośrednio do sprawy. Szczegółowa opinia z każdego badania wraz z wnioskami końcowymi została przekazana osobom zlecającym badanie wariograficzne.
Wyniki z badania wariografem: trzy role w jednym procederze
Wyniki wskazały, że trzy osoby – z różnych działów – umożliwiły kradzież. Nie działały wspólnie w klasycznym rozumieniu „szajki”, ale zachowania i zaniechania dwójki z nich złożyły się na szczelinę w systemie, przez którą weszła osoba trzecia, która z kolei umożliwiła kradzież osobie z zewnątrz.
Po konfrontacji z wnioskami z badania jedna z osób podjęła współpracę ze śledczymi, co znacząco przyspieszyło wyjaśnienie tła zdarzenia.
Dlaczego wariograf jest zalecany w realiach firmy?
- Przywraca ramy odpowiedzialności. Sam fakt, że firma stosuje badanie wykrywaczem kłamstw w jasno opisanych sytuacjach, działa prewencyjnie – zmienia percepcję ryzyka u osób rozważających jakiekolwiek nadużycie.
- Deeskaluje konflikty i spekulacje. Zamiast „polowania na czarownice” mamy procedurę opartą na danych – mniej plotek, mniej wewnętrznych wojen.
- Uruchamia mechanizm zaangażowania i konsekwencji. Kiedy ktoś prezentuje wersję zdarzeń w ustrukturyzowanej rozmowie przedtestowej, trudniej mu później bezkarnie modyfikować fakty.
- Ułatwia audyt bezpieczeństwa. Rozmowa przedtestowa to w praktyce wywiad pogłębiony z pracownikami pierwszej linii, w której to oni mówią w swobodnej wypowiedzi o sprawie. Często to jedyna okazja, by usłyszeć „jak jest naprawdę”.
Wartość dodana badania wariograficznego – audyt bezpieczeństwa w procedurach firmy
Sprawa z Rzeszowa pokazała, że poza wskazaniem osób zaangażowanych (pośrednio i bezpośrednio), swobodne wypowiedzi pracowników ujawniły liczne dziury w systemie bezpieczeństwa.
W wyniku badania z użyciem wariografu, firma zlecająca wdrożyła pakiet zmian, który uszczelni procedury, co bez wątpienia zapobiegnie powtórzeniu się sytuacji w przyszłości.
Badanie wariografem do celów dowodowych – co warto wiedzieć
- Wariograf nie jest „wyrokiem”, lecz narzędziem pomocniczym. W realiach polskich może stanowić materiał uzupełniający, dowód pośredni – pomaga porządkować fakty, zawężać krąg osób podejrzanych, uwiarygadniać bądź problematyzować wersje zdarzeń.
- Dobrowolność to podstawa. Każda z badanych osób w tej sprawie wyraziła świadomą zgodę.
Kiedy warto zlecić badanie wariografem w biznesie?
- Kradzież mienia / nadużycia (gotówka, magazyn, dane),
- Wycieki informacji,
- Weryfikacja naruszeń procedur bezpieczeństwa,
- Działania sabotażowe.
Działamy na miejscu w Rzeszowie lub mobilnie w całym woj. podkarpackim.
Informacja o prawach autorskich:
Wszelkie prawa zastrzeżone. Niniejszy artykuł stanowi utwór w rozumieniu polskiej ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych i podlega pełnej ochronie prawnej. Kopiowanie lub rozpowszechnianie treści z tej strony (w całości lub w części) bez uprzedniej zgody autora jest zabronione i stanowi naruszenie praw autorskich. Publikowanie moich tekstów na innych witrynach (nawet po przeredagowaniu) bez podania źródła i wyraźnego wskazania mojego autorstwa również narusza prawo. Takie działanie nie mieści się w dozwolonym prawem cytacie i może skutkować odpowiedzialnością cywilną, a nawet odpowiedzialnością karną.
FAQ
Czy badanie wariografem jest wiarygodne?
To narzędzie diagnostyczne o wysokiej użyteczności w działaniach operacyjnych, śledczych i dowodowych. Nie zastępuje wyroków sądu, ale istotnie zawęża krąg osób podejrzanych. Odpowiednio dobranymi testami porządkuje materiał dowodowy. Cała procedura oraz standaryzowane testy mają udowodnioną naukowo wysoką wartość diagnostyczną.
Ile trwa badanie?
Średnio 180 minut (około 3 godziny) na osobę (zależy od złożoności sprawy, ilości testów diagnostycznych i liczby serii pytań każdego testu).
Czy badanie jest stresujące?
Może być emocjonujące, ale prowadzimy je w spokojnych warunkach, z jasnym wyjaśnieniem przebiegu. Niepokój i dyskomfort mu towarzyszący, to naturalne zjawisko w badaniach poligraficznych, stąd nie należy się nim przejmować, ale warto o swoich odczuciach powiedzieć poligraferowi.
Czy mogę odmówić?
Tak. Dobrowolność jest warunkiem badania i żadna osoba lub instytucja nie jest w stanie wymusić na człowieku wyrażenie zgody na badanie.
Czy dojeżdżacie poza Rzeszów?
Tak. Realizujemy badania wariografem na Podkarpaciu i w całej Polsce w formule mobilnej organizując odpowiednie miejsce do przeprowadzenia badania (pracownie tymczasowe).
Dlaczego my?
- Profesjonalny wariograf, certyfikowane i standaryzowane procedury,
- Doświadczenie w sprawach gospodarczych,
- Członkostwo w Polskim Towarzystwie Badań Poligraficznych i European Polygraph Association,
- Dyskrecja, szybkość działania, profesjonalna i transparentna opinia pisemna z wykonanego badania,
- Praca na miejscu – Rzeszów i Podkarpacie lub mobilnie w całej Polsce.