Badania poligraficzne. Wiarygodność i skuteczność badania wariografem.
Wartość diagnostyczna testów w badaniu wariografem i kwestia skuteczność badania wariografem podnoszona jest wielokrotnie w rozmowach telefonicznych z klientami zarówno w biznesie jak i w sprawach rodzinnych, czy też partnerskich. Bywa, że jestem o to pytany między innymi przez osoby, których zbadanie zleciła mi instytucja: Prokuratura, Sąd czy Policja. Przeglądając strony internetowe doszukałem się zapisów, że są testy, które dają od 95% procent pewności co do poprawności wyniku. Dlatego też często w słuchawce pada pytanie, czy badanie poligraficzne (wariograficzne) jest pewne w 95%, 99%, a może w 100%.
W tym miejscu chciałbym zwrócić uwagę na dwie kwestie. Pierwszą jest wartość diagnostyczna testu, a drugą prawdopodobieństwo błędu w teście. Te dwie wartości bardzo często są mylone.
Czym jest wartość diagnostyczna testów w badaniu wariografem?
Wartość diagnostyczna testu (w tym jego dokładność), zależy od rodzaju testu (wieloproblemowy lub jednoproblemowy), ilości pytań relewantnych (krytycznych, związanych), sposobu oceniania testu (metodą empiryczną, Utah, Rządu Federalnego) i tak dalej.
Klienci w badaniach poligraficznych najczęściej wybierają test wieloproblemowy Utah MGQT lub USAF MGQT v.2. Nie wynika to z wielu problemów do rozwiązania, gdyż problem z jakim się zjawiają w pracowni badań poligraficznych najczęściej jest jeden. Wybór testu wieloproblemowego MGQT wynika najczęściej z możliwości zadania badanemu czterech (4) pytań krytycznych. Innymi słowy – maksymalnej ilości pytań krytycznych w teście standaryzowanym, o naukowo udowodnionej wartości diagnostycznej. Wartość diagnostyczna testu Utah MGQT (lub USAF MGQT v.2) w empirycznym systemie oceniania wynosi 87,5%.
To wysoka wartość jak na test wieloproblemowy z czterema pytaniami krytycznymi. Jednak zbyt niska, by test ten zastosować jako test dowodowy (na przykład w badaniu na potrzeby procesowe), gdyż w takich badaniach światowe (Amerykańskie Stowarzyszenie Poligraferów – APA) i polskie (Polskie Towarzystwo Badań Poligraficznych – PTBP) rekomendują testy o wartości diagnostycznej od 90% w górę. Przykładem takich testów mogą być testy jednoproblemowe: You-Phase (Bi-Zone) o wartości diagnostycznej 90,4% w empirycznym systemie oceniania (ESS) lub Utah ZCT, który oceniany systemem ESS ma wartość diagnostyczną 92,1%, natomiast przy ocenianiu systemem Utah wartość diagnostyczna wzrasta już do 93%.
Czym jest prawdopodobieństwo błędu w teście z użyciem wariografu?
W empirycznym systemie oceniania, przy ocenianiu testów jednoproblemowych, po obliczeniu wartości punktowej każdego ze spotów (wartość liczbowa dla każdego z pytań relewantnych), oblicza się uzyskaną sumę spotów (na przykład dla testu Utah ZCT dodaje się sumę z pytań R1, R2 i R3). Każdy ze spotów oceniany jest w kolejnej serii, a serii (powtarzanego testu) robimy 3 lub 5.
Zatem każde z pytań relewantnych zadawane jest badanemu 3 lub 5-cio krotnie. W każdej serii oceniamy kanały: pneumo, kardio i EDA. Bardzo często (ale nie obowiązkowo) stosowany jest czujnik pletyzmografu, który w takiej sytuacji stanowiłby dodatkowy kanał i dodatkową wartość. Innymi słowy w każdej serii oceniamy trzy lub cztery kanały (komponenty), którym nadajemy wartości liczbowe, a następnie w danej serii dodajemy do siebie te wartości i uzyskujemy ich sumę, a co za tym idzie – ocenę spotu (konkretnego pytania relewantnego).
Po trzech lub pięciu seriach, wartości spotu dodajemy i w ten sposób uzyskujemy oceny konkretnych pytań w całym teście (osobno dla R1, osobno dla R2 i osobno dla R3). Później sumujemy wartości pytań relewantnych, otrzymując ocenę całkowitą. Na podstawie oceny całkowitej ustalane jest, czy reakcje, które pojawiły się w teście są typowe dla osoby odpowiadającej szczerze lub wprowadzającej w błąd. Istnieje też prawdopodobieństwo, że reakcje osoby badanej nie będzie można zakwalifikować ani jako typowe dla populacji osób szczerych, ani do populacji osób wprowadzających w błąd. Uzyskujemy wówczas wynik nierozstrzygający. Zdarza się to rzadko, ale trzeba brać pod uwagę taką ewentualność.
W testach wieloproblemowych natomiast, ocenę całkowitą testu oblicza się na podstawie najniższej oceny cząstkowej. Czyli nie sumuje się punktów dla każdego ze spotów (R4, R5, R7 i R8), ale bierze się pod uwagę ocenę najniższą. Przykład: R4:+2, R5:+8, R7:+1, R8:+4 – prawdopodobieństwo błędu oblicza się w tym konkretnym przypadku dla wartości najniższej, którą badany uzyskał w pytaniu R7.
Podsumowanie
Uzyskując ocenę całkowitą (konkretną wartość), ustala się na jej podstawie (korzystając z tabel) prawdopodobieństwo błędu. Przy założeniu, że prawdopodobieństwo błędu
w wyniku testu wynosi 2,4%, to istnieje 97,6%, że uzyskany wynik jest wynikiem prawdziwym.
Stąd też właśnie biorą się tak wysokie cyfry, o których pisze się w różnych miejscach sieci.
Wskazują jednak one odwrotność prawdopodobieństwa błędu w konkretnym teście, a nie wartość diagnostyczną testu. Trzeba rozróżniać te pojęcia i te wartości.
Jeżeli masz jakiekolwiek pytania w zakresie badań poligraficznych (wariograficznych), to zapraszam do kontaktu lub bezpośredniej rozmowy telefonicznej pod numerem 690655840
FAQ
Jaka jest skuteczność badania wariografem?
Skuteczność badania wariografem jest tym większa, im dokładniejszy test zostanie przeprowadzony. Najdokładniejszymi testami są testy jednoproblemowe, a ich wartość diagnostyczna przekracza 90%.
Czym jest wartość diagnostyczna testu wariograficznego?
Wartość diagnostyczna testu wariograficznego to jego dokładność.
Czy w badaniu wariograficznym może wystąpić błąd?
Jak w każdym badaniu, również i w badaniu z użyciem wariografu może wystąpić błąd. Prawdopodobieństwo takiego błędu oblicza się na podstawie znaczenia statystycznego w wyniku danego testu.
Ile razy przeprowadzany jest jeden test diagnostyczny?
Każdy z testów diagnostycznych w badaniu poligraficznym przeprowadzony jest w 3 lub 5 seriach. Jeżeli po 3 przeprowadzonych i niezakłóconych zapisach w seriach testu uzyskano rozstrzygnięcie dla wyniku, to można ten test zakończyć. Jeżeli po 3 seriach testu nie uzyskano rozstrzygnięcia lub poligramy są zakłócone, wówczas przeprowadza się dwie dodatkowe serie tego testu.